PHÂN TÍCH THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ BƯỚC ĐẦU XÁC ĐỊNH HOẠT TÍNH KHÁNG KHUẨN, KHÁNG NẤM CỦA TINH DẦU NGHỆ BÒ CẠP (Curcuma daknongensis)

Tóm tắt

Nghiên cứu tập trung phân tích thành phần hóa học và bước đầu đánh giá hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của tinh dầu chiết xuất từ củ nghệ bò cạp (Curcuma daknongensis), một loài mới thuộc họ Gừng (Zingiberaceae) được phát hiện tại tỉnh Đắk Nông, Việt Nam. Tinh dầu được chiết thông qua hai kỹ thuật là hydrodistillation và CO₂ siêu tới hạn. Thành phần các hợp chất dễ bay hơi được phân tích bằng kỹ thuật Headspace (HS) và sắc ký khí khối phổ (GC/MS). Hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm của tinh dầu được đánh giá thông qua phương pháp khuếch tán giếng thạch trên 05 chủng vi khuẩn Escherichia coli, Bacillus cereus, Salmonella typhimurium, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus và 02 chủng nấm mốc Aspergillus flavus và Candida albicans. Kết quả phân tích cho thấy tinh dầu nghệ bò cạp chứa hơn 60 hợp chất, trong đó các cấu tử chiếm hàm lượng cao gồm: sausurea lactone (21,36%), zerumbone (19,79%), camphene (15,57%), 1,8-cineole (13,48%), α-humulene (13,22%), và camphor (12,12%), v.v. Cả hai mẫu tinh dầu đều thể hiện khả năng ức chế sự phát triển của các chủng vi sinh vật thử nghiệm. Tuy nhiên, mẫu tinh dầu thu được bằng kỹ thuật hydrodistillation chỉ thể hiện quả ức chế trung bình, với đường kính vòng vô khuẩn dao động từ 8,2 – 13 mm đối với vi khuẩn và 11 – 20 mm đối với nấm mốc. Ngược lại, tinh dầu chiết xuất bằng phương pháp CO₂ siêu tới hạn cho thấy hiệu quả kháng khuẩn và kháng nấm mạnh hơn, đặc biệt trên S. typhimurium (17,0 mm), P. aeruginosa          (15 mm), A. flavus (22 mm) và C. albicans (20 mm). Kết quả nghiên cứu bước đầu làm rõ thành phần hóa học, hoạt tính sinh học và tiềm năng ứng dụng của tinh dầu Curcuma daknongensis trong thực phẩm và dược liệu tự nhiên.